شرح وظایف مراکز مطالعات و دفاترتوسعه آموزش علوم پزشکی – آبان 1402

معاونت آموزشی

مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی

شرح وظایف مراکز مطالعات و توسعه آموزش و دفاتر توسعه آموزش

دانشگاه ها و دانشکده های علوم پزشکی کشور

آبان ماه 1402

مقدمه:
مراکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی به عنوان یکی از مدیریت های دانشگاهها از بدو تاسیس، تاثیر غیرقابل انکاری در ارتقای کیفی آموزش پزشکی در سطح کشور داشته ا ند. آخرین شرح وظایف این مراکز در سال 1395 تدوین و ابلاغ شده است. مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در سال 1401 با توجه به تجربیات ارزشمند موجود و تغییراتی که در روند فعالیتهای آموزشی در سطح کشور صورت گرفته، شرح وظایف مراکز مطالعات و دفاتر توسعه را بازبینی و تدوین کرد که در سال 1402 پس از یک سال اجرا، براساس نظرات دریافتی از دانشگاهها در سال 1402 بازنگری گردید. این شرح وظایف در دو بخش مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی و دفتر توسعه آموزش در دانشکده ها و بیمارستانها تنظیم شده است.

تعاریف:
مرکز: مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی دانشگاه/ دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی
دفتر توسعه دانشکده: دفتر توسعه آموزش در دانشکده های هر دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی دفتر توسعه بیمارستان: دفتر توسعه آموزش در بیمارستانهای آموزشی دانشگاه/ دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی

بخش اول  شرح وظایف مراکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی کشور

ماده 1-وظایف کلی و ارتباطات سازمانی

1-طراحی و تدوین ساختار سازمانی عملیاتی مورد نیاز برای تحقق شرح وظایف و پیشنهاد تعداد و مشخصات
اعضای هیات علمی و کارشناسان تمام وقت به معاون آموزشی دانشگاه

2-تعریف و راه اندازی واحدهای عملیاتی مرتبط با شرح وظایف (مانند آموزش مبتنی بر جامعه و پاسخگو،
پژوهش در آموزش و سایر

3-تدوین برنامه عملیاتی مرکز منطبق بر شرح وظایف مصوب و ارائه آن برای تصویب در شورای آموزشی
دانشگاه به صورت سالانه

4-تدوین شیوه نامه تعامل، همکاری و ارتباطات مرکز با مرکز مهارتهای بالینی دانشگاه، مرکز آموزش مجازی
دانشگاه،گروه آموزش پزشکی، مرکز آموزش مداوم و آموزش حرفهای-مهارتی دانشگاه، دفتر استعدادهای درخشان و مرکز تحقیقات آموزش پزشکی در صورت وجود

5-شرکت مدیر مرکز در جلسات شورای آموزشی دانشگاه با حق رای به عنوان عضو دائم

6-شرکت مدیر مرکز در جلسات شورای دانشگاه (به صورت ترجیحی)

7-شرکت مدیر مرکز در جلسات شورای پژوهشی و دانشجویی-فرهنگی دانشگاه (به صورت ترجیح)

8-همکاری با کمیته های جذب هیات علمی و ممیزی (ترفیع و ارتقا) دانشگاه در صورت درخواست

9-تدوین و اجرای شیوه نامه نظارت بر عملکرد دفاتر توسعه آموزش دانشکدهها و بیمارستانها

10-ارائه گزارش عملکرد به معاونت آموزشی دانشگاه به صورت دوره ای

11-برآورد تعداد اعضای هیات علمی متخصص رشته های وابسته به آموزش پزشکی 1 مورد نیاز دانشگاه و ارائه آن به معاونت آموزشی دانشگاه

12-طراحی و اجرای شیوه نامه ارائه راهنمایی و مشاوره در ارتباط با اقدامات توسعه ای آموزشی محوله از

وزارت متبوع 2 و اجرای آنها در صورت ارجاع از معاونت آموزشی دانشگاه

1آموزش پزشکی، یادگیری الکترونیکی در آموزش پزشکی و تکنولوژی آموزشی در آموزش پزشکی

2اعم از بسته های طرح تحول آموزش علوم پزشکی، برنامه جامع عدالت، تعالی و بهره وری در آموزش پزشکی و.. .

ماده 2.وظایف اختصاصی در حیطه برنامه ریزی درسی:

1-سیاستگذاری 3 در حوزه برنامه ریزی درسی، روشهای یاددهی- یادگیری و آموزش مبتنی بر جامعه4

2-طراحی نظام مدیریت برنامه های درسی 5 برای برنامه های در حال اجرا (پایه و بالینی) و برنامه های مبتنی برجامعه و تصویب آن در شورای آموزشی دانشگاه

3-همکاری در تدوین شیوه نامه های اجرای صحیح فرایند مدیریت برنامه درسی و نظارت بر به کارگیری آن درجهت ارتقای کیفیت آموزشهای ارائه شده عرصه های مختلف آموزشی شامل کلاسهای نظری، عرصه های بالینی، عرصه های آزمایشگاهی، مرکز مهارتهای بالینی و مرکز آموزش مجازی (با توجه به ساختار دانشگاه)
4-پایش و نظارت بر اجرای صحیح شیوه نامه های مدیریت برنامه ریزی درسی توسط دفاتر توسعه و ارائه بازخورد
5-کارشناسی، ارائه مشاوره و مشارکت در تدوین و بازنگری برنامه های درسی

6-مشاوره و همکاری برای تدوین برنامه و راه اندازی رشته های جدید و بین رشته ای

7-ارائه مشاوره در زمینه بکارگیری روش های یادگیری فعال در کلیه عرصه های آموزش و نظارت بر اجرای

آن از طریق نظام مدیریت برنامه های درسی

ماده3.وظایف اختصاصی در حیطه توانمندسازی:

1-طراحی نظام جامع توانمندسازی آموزشی 6 رده های مختلف اعضای هیات علمی و مدرسین غیرهیات علمی و تصویب آن در شورای آموزشی دانشگاه

2-طراحی شیوه نامه اجرایی برنامه توانمندسازی آموزشی شامل نیازسنجی، برنامه ریزی، اجرا و ارزشیابی دوره
برای رده های مختلف اعضای هیات علمی و مدرسین غیرهیات علمی

3-برنامه ریزی، طراحی و اجرای دوره های توانمندسازی مدیران حوزه آموزش7

4-مشارکت و همکاری در اجرای دوره های توانمندسازی دانشجویان تحصیلات تکمیلی و دستیاران

5-ارائه مشاوره های آموزشی به اعضای هیات علمی

6-تربیت مدرسین توانمند برای ارائه آموزش در دورههای توانمندسازی

7-انتشار رسانه های مرتبط با آموزش پزشکی8

3-سیاستگذاری، فرایند یا مجموعه ای از فعالیتها و تصمیمات کلان و بلند مدت با هدف حل مسائل و استفاده بهینه از کلیه منابع برای رسیدن به اهداف مورد نظر است. فرایند سیاستگذاری شامل هفت مرحله است: 1-هدف گذاری و طرح مساله در موارد مربوطه

2-شناخت محیط یا تحلیل محیطی 3-جستجوی گزینه های ممکن 4-ارزیابی گزینه ها 5-انتخاب گزینه مطلوب 6-اجرا 7-ارزیابی
4-سیاستهای تدوین شده باید مبتنی بر نیازهای آموزشی، پاسخگویی اجتماعی، در راستای اسناد بالادستی و سیاستهای وزارت بهداشت،
درمان و آموزش پزشکی باشد.

5نیازسنجی، پیامدهای یادگیری، سازماندهی محتوا، استراتژیها و روشهای یاددهی یادگیری ،طرح دوره و طرح درس ، ارزشیابی و...

6نیازسنجی، طراحی، آماده سازی و اجرا برای کلیه دینفعان و ارزشیابی آن برای تعیین میزان اثربخشی برنامه

7کلیه مدیران معاونت آموزشی، دفاتر توسعه آموزش دانشکده ها و بیمارستانها، مدیران گروههای آموزشی و... .

8خبرنامه، بولتن، پمفلت، بروشور و...

ماده4.وظایف اختصاصی در حیطه سنجش و ارزیابی دانشجو:

1-طراحی نظام جامع ارزیابی دانشجو9درکلیه عرصه های آموزشی10

2- ارائه مشاوره به دفتر توسعه برای تدوین شیوه نامه اجرایی ارزیابی دانشجو

3- ارائه مشاوره و همکاری با دفتر توسعه در طراحی ابزارهای ارزشیابی دانشجو

4- نظارت و ارائه بازخورد به دفتر توسعه برای اجرای نظام ارزیابی دانشجو (پیاده سازی شیوه نامه اجرایی

5- برنامه ریزی برای ارتقای مستمر نظام ارزیابی دانشجو

ماده5.وظایف اختصاصی در حیطه ارزشیابی استاد:

1-سیاستگذاری در رابطه با ارزشیابی استاد و تصویب آن در شورای آموزشی دانشگاه

2-طراحی شیوه نامه اجرایی نظام جامع ارزشیابی استاد11

3-پیشنهاد نحوه استفاده از نتایج ارزشیابی استاد در ترفیع و ارتقای اعضای هیات علمی

4-مشاوره و همکاری در اجرای نظام جامع ارزشیابی استاد

ماده 6.وظایف اختصاصی در حیطه ارزشیابی برنامه:

1-سیاستگذاری در رابطه با ارزشیابی برنامه و تصویب آن در شورای آموزشی دانشگاه

2-طراحی نظام جامع ارزشیابی برنامه های آموزشی12

3-ارائه مشاوره در زمینه ارزشیابی برنامه های آموزشی، چگونگی اجرا و نظارت بر اجرای آن

4-همکاری و مشاوره در اجرای اعتباربخشی (برنامه ای، موسسه ای و بیمارستانی)

ماده 7.وظایف اختصاصی در حیطه پژوهش در آموزش، دانش پژوهی و طرحهای نوآورانه آموزشی:

1-سیاستگذاری در حیطه پژوهش در آموزش، دانش پژوهی و طرحهای نوآورانه آموزشی

2-تدوین شیوه نامه برای طرحهای توسعه ای، فعالیتهای نوآورانه آموزشی، دانش پژوهی آموزشی و پژوهش درآموزش و اجرای آن

3-اجرای شیوه نامه کشوری 13 ارزشیابی فعالیتهای نوآورانه آموزشی

4-برگزاری جشنواره شهید مطهری دانشگاهی

5-بسترسازی برای شرکت اعضای هیات علمی در جشنواره شهید مطهری دانشگاهی و کشوری
تبصره 1. در دانشگاههایی که مرکز تحقیقات آموزش پزشکی دارند، طرحهای پژوهش در آموزش میتواند در
این مرکز مدیریت شود.

9تعیین منابع مناسب اطلاعات، تعیین روشهای جمع آوری اطلاعات، طراحی فرمها، پروتکلها و معیارهای اندازه گیری، تعیین وزن اجزا ،...
10نظری، بالینی و آموزش مبتنی بر جامعه

11اهداف و مفاهیم، رویکردهای ارزشیابی، سوالات، معیارها و شاخصهای ارزشیابی، اجزای اجرایی ارزشیابی، مفاهیم اخلاقی، ...

12اهداف و مفاهیم، رویکردهای ارزشیابی، سوالات، معیارها و شاخص های ارزشیابی، اجزای اجرایی ارزشیابی، مفاهیم اخلاقی، ...

13ابلاغی توسط مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

ماده 8.وظایف اختصاصی در حیطه آموزشهای مبتنی بر جامعه و پاسخگو:

1-همکاری در استقرار و توسعه برنامه های آموزشی مبتنی بر جامعه و پاسخگو

2-توسعه و حمایت از تحقیقات در زمینه آموزش مبتنی بر جامعه و پاسخگو

3-توانمندسازی اعضای هیات علمی و دانشجویان در زمینه آموزش مبتنی بر جامعه و پاسخگو

4-طراحی و ارائه نظام ارزشیابی و پایش آموزش های مبتنی بر جامعه و پاسخگو

ماده 9.وظایف اختصاصی در حیطه فعالیتهای دانشجویی:

1-استقرار ساختار کمیته های توسعه آموزش دانشجویی منطبق با اساسنامه کشوری14

2-راه اندازی، حمایت و نظارت بر کمیته دانشجویی توسعه آموزش دانشگاه و دانشکده ها با همکاری دفاتر توسعه آموزش در دانشکده ها و بیمارستانها

3-توانمندسازی آموزشی اعضای کمیته دانشجویی توسعه آموزش

4-نظارت، ارائه مشاوره و تسهیل فعالیت های دفتر استعداد درخشان (با توجه به ساختار دانشگاه)

ماده 10. وظایف اختصاصی در حیطه فناوریهای آموزشی

1-سیاستگذاری در حوزه توسعه فناوری آموزشی در راستای سیاستهای ملی

2-برنامه ریزی و اجرای برنامه های توانمندسازی اساتید در راستای استفاده از فناوریهای نوین آموزشی

3-برنامه ریزی، حمایت و ارائه مشاوره برای ورود فناوریهای نوین آموزشی در برنامه های درسی

4-ارزیابی و تصمیم گیری در راستای استفاده بهینه از بودجه های تخصیص یافته به فناوریهای نوین آموزشی

5-برگزاری رویدادهای معرفی و ترویج فناوریهای نوین آموزشی

6-پایش و نظارت بر بکارگیری فناوری های آموزشی در دانشکده ها و بیمارستانهای آموزشی

7-ارائه مشاوره به ذینفعان (اساتید، دانشجویان و سایر واحدهای  EDCدرخصوص استفاده از فناوری های

نوین آموزشی)

14ابلاغی توسط مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی

بخش دوم) شرح وظایف دفاتر توسعه آموزش در دانشکده ها و بیمارستانها

ماده 1.وظایف کلی و ارتباطات سازمانی

1-طراحی و تدوین ساختار سازمانی عملیاتی مورد نیاز برای تحقق شرح وظایف و پیشنهاد تعداد و مشخصات
اعضای هیات علمی همکار و کارشناسان تمام وقت به معاون آموزشی دانشکده/بیمارستان

2-تعریف و راه اندازی واحدهای عملیاتی مرتبط با شرح وظایف (مانند آموزش مبتنی بر جامعه و پاسخگو،
ارزشیابی و سایر)

3-تدوین برنامه عملیاتی منطبق بر شرح وظایف مصوب و ارائه آن برای تصویب در شورای آموزشی
دانشکده/بیمارستان به صورت سالانه

4-تدوین شیوه نامه تعامل، همکاری و ارتباطات دفتر با مرکز مهارتهای بالینی دانشکده/بیمارستان در صورت
وجود
5-شرکت مسئول دفتر در جلسات شورای آموزشی دانشکده/بیمارستان با حق رای به عنوان عضو دائم

6-شرکت مسئول دفتر در جلسات شورای پژوهشی دانشکده/بیمارستان (به صورت ترجیحی)

7-ارائه گزارش عملکرد به معاونت آموزشی دانشکده/بیمارستان به صورت دوره ای

8-ارائه گزارش عملکرد به مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی دانشگاه به صورت دوره ای

ماده 2.وظایف اختصاصی در حیطه برنامه ریزی درسی:

1-همکاری با مرکز مطالعات در طراحی نظام مدیریت برنامه های درسی برای برنامه های در حال اجرا

2-تدوین شیوه نامه های مدیریت برنامه ریزی درسی 15 و پایش و نظارت بر اجرا

3-همکاری برای ارتقای کیفیت آموزشهای ارائه شده در کلیه عرصه های آموزش16

4-ارائه مشاوره و مشارکت در تدوین و بازنگری برنامه های درسی

-5نظارت بر به کارگیری روشهای یادگیری فعال در عرصه های آموزشی مرتبط

15روشهای یاددهی یادگیری، سازماندهی محتوا، استراتژیهای آموزشی، تدوین طرح دوره و طرح درس در کلیه عرصه های آموزشی،
ارزشیابی و. ..

16اعم از مرکز مهارت بالینی، آموزشهای ارائه شده در مرکز آموزش مجازی، آموزش مداوم و...

ماده 3.وظایف اختصاصی در حیطه توانمندسازی:

1-همکاری با مرکز مطالعات برای طراحی شیوه نامه اجرای برنامه توانمندسازی آموزشی شامل نیازسنجی،

برنامه ریزی و اجرای دوره برای رده های مختلف اعضای هیات علمی و مدرسین غیرهیات علمی

2-همکاری با مرکز مطالعات برای اجرای برنامه های توانمندسازی آموزشی برای رده های مختلف اعضای هیات علمی و مدرسین غیرهیات علمی

3-ارائه مشاوره های آموزشی به اعضای هیات علمی

4-انتشار رسانه های مرتبط با آموزش پزشکی

ماده 4.وظایف اختصاصی در حیطه سنجش و ارزیابی دانشجو:

1-تدوین شیوه نامه اجرایی ارزیابی دانشجو در کلیه مقاطع و عرصه های آموزشی و ابلاغ به گروههای آموزشی
برای اجرا

2-مشاوره و مشارکت در طراحی ابزارهای ارزشیابی دانشجو

3-همکاری با مرکز مطالعات در نظارت و ارائه بازخورد بر پیاده سازی شیوه نامه اجرایی ارزیابی دانشجو

ماده 5.وظایف اختصاصی در حیطه ارزشیابی استاد:

1-همکاری با مرکز مطالعات در اجرای نظام جامع ارزشیابی استاد

2-نظارت و پیگیری تاثیر اجرای ارزشیابی استاد بر ارتقای عملکرد آموزشی

ماده .6وظایف اختصاصی در حیطه ارزشیابی برنامه:

-1همکاری با مرکز مطالعات در طراحی نظام جامع ارزشیابی برنامه های آموزشی

-2ارائه مشاوره در زمینه ارزشیابی برنامه های آموزشی، چگونگی اجرا و نظارت بر اجرای آن

-3همکاری و مشاوره در اجرای اعتباربخشی (برنامهای، موسسهای و بیمارستانی)

ماده 7.وظایف اختصاصی در حیطه پژوهش در آموزش، دانش پژوهی و طرحهای نوآورانه آموزشی:

1-همکاری با مرکز مطالعات در تدوین شیوهنامه برای طرحهای توسعه ای، فعالیتهای نوآورانه آموزشی،

دانش پژوهی آموزشی و پژوهش در آموزش

2-همکاری با مرکز مطالعات در بسترسازی برای شرکت اعضای هیات علمی در جشنواره شهید مطهری

دانشگاهی و کشوری

ماده 8.وظایف اختصاصی در حیطه آموزشهای مبتنی بر جامعه و پاسخگو:

1-همکاری در استقرار و توسعه برنامه های آموزشی مبتنی بر جامعه و پاسخگو

2-توانمندسازی اعضای هیات علمی و دانشجویان در زمینه آموزش مبتنی بر جامعه و پاسخگو

3-همکاری با مرکز مطالعات در طراحی و اجرای نظام ارزشیابی و پایش آموزشهای مبتنی بر جامعه و
پاسخگو
ماده 9.وظایف اختصاصی در حیطه فعالیتهای دانشجویی:

1-راه اندازی، حمایت و نظارت بر کمیته دانشجویی توسعه آموزش دانشکده

2-همکاری با مرکز مطالعات در توانمندسازی آموزشی اعضای کمیته دانشجویی توسعه آموزش دانشکده

3-همکاری و تسهیل فعالیتهای دفتر استعداد درخشان

ماده 10.وظایف اختصاصی در حیطه فناوریهای آموزشی :

1-همکاری با مرکز مطالعات و توسعه آموزش دانشگاه در تدوین برنامه های توانمندسازی اساتید برای استفاده از فناوریهای نوین آموزشی

2-ارائه گزارش به مرکز مطالعات و توسعه آموزش دانشگاه جهت پایش و نظارت بر نحوه به کارگیری
فناوری های آموزشی در گروه های آموزشی

3-نیازسنجی و اعلام نیازهای فناوری های آموزشی در گروه ها و بیمارستانهای آموزشی به مرکز مطالعات
توسعه آموزش دانشگاه

این مجموعه شرح وظایف در دوبخش، 18ماده و یک تبصره در آبان ماه 1402 در معاونت آموزشی وزارت
بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بازنگری، تدوین و تصویب شده و از زمان ابلاغ لازم الاجرا است.